Tien jaar lang fotografeerde ik in opdracht. Mode, interieur, architectuur — en de laatste jaren vooral bedrijfsfotografie voor Rijk Zwaan, de wereld over om groentezaadproductie vast te leggen. Fly on the wall, registreren in plaats van regisseren. Ik hou van dat werk. Maar op een gegeven moment werd duidelijk dat het niet genoeg was.
De grens van een opdracht
Bij commercieel werk is schoonheid altijd al gedefinieerd voordat ik de camera oppak. Een klant wil een bepaald gevoel, een bepaalde boodschap, een bepaald resultaat. Dat is geen klacht — zo werkt opdrachtfotografie nu eenmaal, en ik werd er goed in. Maar er bleef weinig ruimte over voor de vraag die me het meest bezighoudt: wat vind ík mooi, ook als niemand het vraagt?
Na mijn opleiding aan de AKI in Enschede besefte ik al vroeg dat ik, om overeind te blijven, altijd naast het commerciële werk moest blijven maken zonder kader van een opdracht. Geen briefing, geen klant die zegt wat schoonheid moet zijn.
2016 — het moment dat het samenkwam
De omslag kreeg pas echt vorm met één witte tulp op mijn tafel, in 2016. Ik fotografeerde die bloem niet om een boodschap over te brengen of een klant tevreden te stellen. Ik fotografeerde hem omdat ik iets zag dat ik moest vastleggen — voor mezelf. Dat is het verschil in één zin: commercieel werk beantwoordt de vraag van een ander; vrij werk stelt die van mij.
Elke foto in de Wilting-serie is het resultaat van een zoektocht naar schoonheid in de niet-schoonheid — zonder dat iemand mij dat gevraagd heeft.
Wat ik meenam uit de commerciële wereld
De omslag was geen breuk met mijn commerciële achtergrond — eerder een andere toepassing ervan. De compositiediscipline die ik leerde in mode- en architectuurfotografie zit nog in elke Wilting-foto. De fly-on-the-wall-blik die ik bij Rijk Zwaan ontwikkelde — registreren in plaats van ensceneren — is precies hoe ik een verwelkende bloem benader: ik regisseer niets, ik registreer wat er al is.
Reizen voor mijn werk bracht me ook in aanraking met culturen, vooral in Azië, waar vergankelijkheid anders wordt gezien dan bij ons. Dat heeft mijn manier van kijken naar verval blijvend veranderd.
Waarom ik allebei blijf doen
Ik ben nog steeds bedrijfsfotograaf. Dat werk betaalt de rekeningen, brengt me op plekken die ik anders nooit zou zien, en houdt me technisch scherp. Maar in mijn vrije werk blijf ik mezelf tegenkomen — daar kan ik zonder opdracht onderzoeken wat me werkelijk bezighoudt: is schoonheid mooier dan de vergankelijkheid van schoonheid?
Ik beantwoord die vraag nog steeds niet in woorden. Ik beantwoord hem met elke foto die ik maak.